Bibliotheken wereldwijd
Inhoud
De grootste bibliotheken ter wereld zijn de British Library en de Library of Congress, met elk meer dan 170 miljoen items. Maar beroemd ben je als bibliotheek ook door je geschiedenis, zoals de antieke bibliotheek van Alexandrië, of door je zaal, zoals de barokke kloosterbibliotheken van Admont en Sankt Gallen. In deze rubriek vind je de bekendste bibliotheken buiten Nederland, elk met een feitentabel, een stukje geschiedenis en praktische informatie als je erheen wilt.
Nationale bibliotheken
Bijna elk land heeft een nationale bibliotheek die alles verzamelt wat in dat land verschijnt, vaak via een wettelijke depotplicht. In Nederland is dat de Koninklijke Bibliotheek. De grote buitenlandse tegenhangers zijn de Library of Congress in Washington, de British Library in Londen, de Bibliothèque nationale de France in Parijs en de Deutsche Nationalbibliothek in Leipzig en Frankfurt. Dichter bij huis ligt de KBR in Brussel. Qua omvang hoort ook de Nationale Bibliotheek van China in Beijing tot de grootste ter wereld.
Historische bibliotheken
Wie van oude boeken en indrukwekkende zalen houdt, vindt in Europa een reeks bibliotheken uit de achttiende eeuw: de Stiftsbibliothek Sankt Gallen, de kloosterbibliotheek van Admont, het Klementinum in Praag, de Biblioteca Joanina in Coimbra en de Prunksaal van de Oostenrijkse Nationale Bibliotheek. Daar horen ook de rococozaal van Mafra met zijn vleermuizen, de kloosterbibliotheek van Strahov in Praag en de koninklijke bibliotheek van El Escorial bij. Nog verder terug gaan de bibliotheek van Alexandrië en de bibliotheek van Celsus in Efeze.
Universiteits- en onderzoeksbibliotheken
Oxford heeft de Bodleian Library, Dublin de Long Room van Trinity College met het Book of Kells. In Rome bewaart de Vaticaanse Bibliotheek een van de belangrijkste verzamelingen handschriften ter wereld, en in Milaan ligt de Codex Atlanticus van Leonardo in de Biblioteca Ambrosiana. Ook bekend zijn de neogotische John Rylands Library in Manchester, de Codrington Library van All Souls College in Oxford, de gietijzeren galerijen van de George Peabody Library in Baltimore en de marmeren Beinecke Library van Yale.
Moderne openbare bibliotheken
Ook nieuwe gebouwen trekken bezoekers van ver. Oodi in Helsinki werd in 2019 door de internationale bibliotheekfederatie IFLA uitgeroepen tot beste openbare bibliotheek van het jaar. De witte kubus van de Stadtbibliothek Stuttgart en de golvende boekenwanden van de Tianjin Binhai Library, ontworpen door het Rotterdamse MVRDV, zijn veel gefotografeerd. Andere bekende voorbeelden zijn de New York Public Library, de Zwarte Diamant van de Koninklijke Deense Bibliotheek en de parlementsbibliotheek in Ottawa. Rem Koolhaas en het Rotterdamse OMA ontwierpen de Seattle Central Library. Verder kun je denken aan de Biblioteca Vasconcelos in Mexico-Stad, de ronde zaal van de stadsbibliotheek van Stockholm en de koepelzaal van de State Library Victoria in Melbourne.
Grootste bibliotheken
Hoe groot is groot? De ranglijst met verzamelingsomvang per bibliotheek, inclusief bron en jaartal, vind je bij de grootste bibliotheken ter wereld. Let op: bibliotheken tellen hun collectie op verschillende manieren, dus de cijfers zijn niet altijd goed vergelijkbaar.
Over de cijfers op deze pagina's
Collectie-omvang en bezoekcijfers komen uit de openbare jaarverslagen en websites van de bibliotheken zelf, en uit naslagwerken zoals Wikipedia. Bij elk getal noemen we het jaar. Toegangsregels, openingstijden en prijzen veranderen; controleer die altijd op de officiële website voordat je gaat. Wil je weten hoe Nederlandse bibliotheken zich tot deze voorbeelden verhouden, lees dan de mooiste bibliotheken van Nederland en het achtergrondstuk over bibliotheekarchitectuur.
Beroemde bibliotheken in het buitenland
- Grootste bibliothekenWelke bibliotheek is de grootste ter wereld? Top 15 op collectie-omvang met bron en jaartal, van de British Library tot de Bayerische Staatsbibliothek.
- Library of CongressDe Library of Congress in Washington: opgericht in 1800, herbouwd met de boeken van Jefferson, ruim 170 miljoen items. Geschiedenis en bezoek.
- British LibraryDe British Library in Londen, met ruim 200 miljoen items de grootste bibliotheek ter wereld: geschiedenis, Magna Carta, het gebouw en een bezoek.
- Bibliothèque nationale de FranceDe Franse nationale bibliotheek in Parijs: van de bibliotheek van Karel V tot de vier torens van Mitterrand, de Salle Ovale in Richelieu en Gallica.
- Bibliotheek van AlexandriëWat weten we echt over de antieke bibliotheek van Alexandrië, hoeveel boekrollen had ze en hoe verdween ze? Plus de Bibliotheca Alexandrina uit 2002.
- Bodleian LibraryDe Bodleian Library in Oxford: in 1602 heropend door Thomas Bodley, ruim 13 miljoen gedrukte items, de Radcliffe Camera en zalen uit Harry Potter.
- Trinity College DublinDe Old Library van Trinity College Dublin: de Long Room uit 1732, het Book of Kells en de harp van Brian Boru. Feiten, restauratie en tips voor bezoek.
- Vaticaanse BibliotheekDe Vaticaanse Apostolische Bibliotheek: in 1475 formeel opgericht, 75.000 handschriften en 1,1 miljoen boeken, de Codex Vaticanus en wie er toegang krijgt.
- New York Public LibraryDe New York Public Library: opgericht in 1895, het hoofdgebouw uit 1911 met de leeuwen Patience en Fortitude, de Rose Main Reading Room en een bezoek.
- Stiftsbibliothek Sankt GallenDe abdijbibliotheek van Sankt Gallen: een rococozaal uit 1758–1767, 2.100 middeleeuwse handschriften en sinds 1983 UNESCO-werelderfgoed. Feiten en bezoek.
- Stiftsbibliothek AdmontDe abdijbibliotheek van Admont: een barokzaal van 70 meter uit 1776 met 70.000 boeken, fresco's van Altomonte en de claim van grootste kloosterbibliotheek.
- KlementinumHet Klementinum in Praag: voormalig jezuïetencollege met een barokke bibliotheekzaal, een sterrentoren met weermetingen sinds 1775 en een bezoek.
- Biblioteca JoaninaDe Biblioteca Joanina in Coimbra: gebouwd 1717–1728 onder koning João V, met vergulde zalen en een kolonie vleermuizen die de oude boeken beschermt.
- Staatsbibliothek BerlijnDe Staatsbibliothek zu Berlin: opgericht in 1661, gesplitst na de oorlog en sinds 1992 één bibliotheek in twee huizen. Geschiedenis, gebouwen en bezoek.
- Deutsche NationalbibliothekDe Deutsche Nationalbibliothek verzamelt alles wat in het Duits verschijnt: 43,7 miljoen items (2021), vestigingen in Leipzig en Frankfurt am Main.
- Oostenrijkse Nationale BibliotheekDe Österreichische Nationalbibliothek in de Hofburg in Wenen: de barokke Prunksaal, de boeken van prins Eugenius en musea voor globes en papyrus.
- KBR BrusselDe KBR in Brussel: opgericht in 1837, met wortels in de bibliotheek van de Bourgondische hertogen. Over het gebouw, het KBR Museum en het depot.
- Stadtbibliothek StuttgartDe Stadtbibliothek Stuttgart: een kubus van Eun Young Yi uit 2011 met een stille Herz-ruimte en een witte leeszaal. Feiten, prijzen en tips voor bezoek.
- Oodi HelsinkiOodi in Helsinki: geopend in 2018 en door IFLA gekozen tot beste openbare bibliotheek van 2019. Over het ontwerp, de boekenhemel en de makerspace.
- Tianjin Binhai LibraryDe Tianjin Binhai Library van het Rotterdamse MVRDV: geopend in 2017, golvende boekenwanden, de bijnaam 'The Eye' en de kritiek op geprinte boekruggen.
- Koninklijke Deense BibliotheekDet Kgl. Bibliotek in Kopenhagen en Aarhus: opgericht in 1648, ruim 45 miljoen fysieke items en de Zwarte Diamant uit 1999. Feiten en bezoek.
- Bibliotheek van CelsusDe bibliotheek van Celsus in Efeze: in de 2e eeuw gebouwd als graf en bibliotheek, verwoest in 262 en met een gevel die in 1970–1978 is herbouwd.
- Library of Parliament OttawaDe parlementsbibliotheek van Canada: een ronde zaal uit 1876 die de brand van 1916 overleefde, op het tiendollarbiljet staat en tot circa 2032 dicht is.
- El EscorialDe Real Biblioteca van El Escorial bij Madrid: in 1565 gesticht door Filips II, met de fresco's van Tibaldi, Arabische handschriften en de brand van 1671.
- Biblioteca AmbrosianaDe Biblioteca Ambrosiana in Milaan opende in 1609 voor publiek en bewaart de Codex Atlanticus van Leonardo da Vinci, de Ambrosiaanse Ilias en een pinacotheek.
- John Rylands LibraryDe John Rylands Library in Manchester: neogotisch gebouw uit 1900, gesticht door Enriqueta Rylands, met een Gutenbergbijbel en het oudste stukje Nieuw Testament.
- George Peabody LibraryDe George Peabody Library in Baltimore: een zaal uit 1878 met vijf gietijzeren galerijen onder een glazen dak, nu van Johns Hopkins en gratis te bezoeken.
- Codrington LibraryDe bibliotheek van All Souls College in Oxford, tot 2020 Codrington Library: een zaal van Hawksmoor uit 1751, gebouwd met plantagegeld. Feiten en bezoek.
- State Library VictoriaState Library Victoria in Melbourne: opgericht in 1854, de achthoekige koepelzaal uit 1913, het harnas van Ned Kelly en ruim 2,6 miljoen bezoeken per jaar.
- Seattle Central LibraryDe Seattle Central Library opende in 2004 en is ontworpen door Rem Koolhaas en OMA uit Rotterdam. Over de Books Spiral, de Red Floor en een bezoek.
- Strahov-bibliotheekDe kloosterbibliotheek van Strahov in Praag: twee barokke zalen met fresco's van Nosecký en Maulbertsch, ruim 200.000 banden en een rariteitenkabinet.
- Beinecke LibraryDe Beinecke Library van Yale in New Haven: sinds 1963 een gebouw zonder ramen met doorschijnend marmer, een Gutenbergbijbel en het Voynich-manuscript.
- Bibliotheek van MafraDe bibliotheek van het Paleis van Mafra bij Lissabon: een rococozaal van 88 meter met zo'n 36.000 banden en een kolonie vleermuizen die de boeken beschermt.
- Nationale Bibliotheek ChinaDe Nationale Bibliotheek van China in Beijing: opgericht in 1909, ruim 40 miljoen items, de enige complete Siku Quanshu en 35.000 orakelbeenderen.
- Biblioteca VasconcelosDe Biblioteca Vasconcelos in Mexico-Stad: geopend in 2006, ontworpen door Alberto Kalach, met zwevende boekenkasten, een walvisskelet en een botanische tuin.
- Stadsbibliotheek StockholmDe Stadsbibliotheek van Stockholm van Gunnar Asplund uit 1928, met de beroemde ronde uitleenzaal. Tot begin 2028 gesloten voor renovatie.
Bijgewerkt: