Koninklijke Deense Bibliotheek en de Zwarte Diamant (Kopenhagen)

De Koninklijke Deense Bibliotheek (Det Kgl. Bibliotek) is de nationale bibliotheek van Denemarken. Ze werd opgericht in 1648 en heeft sinds 2017 twee hoofdlocaties: Kopenhagen en Aarhus. Het bekendste gebouw is de Zwarte Diamant (Den Sorte Diamant) aan het water in Kopenhagen, een uitbreiding uit 1999 met een gevel van gepolijst zwart graniet. Gemeten naar fysieke items hoort de bibliotheek bij de grootste ter wereld.

Feiten in het kort

Geschiedenis

De bibliotheek ontstond in 1648 als koninklijke boekencollectie. In 1697 werd een depotplicht ingevoerd: van elk boek dat in Denemarken verscheen, moest een exemplaar naar de koninklijke bibliotheek. Daarmee hoort Denemarken bij de vroegste landen met zo'n regeling. Eeuwenlang was de bibliotheek gevestigd op Slotsholmen, het eiland in het centrum van Kopenhagen waar ook het parlement en het voormalige koninklijke paleis Christiansborg liggen.

Op 1 januari 2017 fuseerde de Koninklijke Bibliotheek met de Staats- en Universiteitsbibliotheek in Aarhus. Sindsdien is Det Kgl. Bibliotek één nationale bibliotheekorganisatie met vestigingen in beide steden. Beide locaties blijven in gebruik.

De Zwarte Diamant

In 1993 won het Deense bureau Schmidt Hammer Lassen een internationale prijsvraag voor een uitbreiding aan de haven. De bouw begon in 1995 en op 15 september 1999 ging het gebouw open voor het publiek.

Het gebouw dankt zijn bijnaam aan de gevel van zwart graniet, gewonnen in Zimbabwe en in Italië gezaagd en gepolijst. De hoekige vorm lijkt licht over het water te hangen en weerspiegelt de haven. Binnen heeft het gebouw zeven verdiepingen en een hoog atrium met daglicht van boven. Een glazen spleet in de gevel zorgt voor uitzicht naar buiten. Een luchtbrug over de straat Christians Brygge verbindt de Zwarte Diamant met het oude bibliotheekgebouw.

In het gebouw zitten onder meer:

• De Koninginnezaal (Dronningesalen), een zaal voor 600 mensen voor kamermuziek, jazz, literaire avonden en conferenties;
• tentoonstellingsruimtes zoals het Peristylium en de Montanazaal, waar zeldzame stukken uit het nationale erfgoed te zien zijn;
• een plafondschildering van Per Kirkeby van 210 m².

Hoe zulke iconische gebouwen zich verhouden tot klassieke bibliotheken, lees je bij bibliotheekarchitectuur.

Een nationale bibliotheek als cultureel centrum

Net als bij andere moderne nationale bibliotheken is de Zwarte Diamant meer dan een leeszaal. Er zijn concerten, lezingen, tentoonstellingen en een café met uitzicht over het water. Dat lijkt op hoe de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag met het Literatuurmuseum ook een publieksfunctie heeft, al is de schaal anders.

Bezoeken

De Zwarte Diamant ligt aan de haven, op loopafstand van het centrum van Kopenhagen en vlak bij Christiansborg. Het gebouw, de hal en de leeszalen zijn vrij toegankelijk; voor tentoonstellingen en concerten kan een kaartje nodig zijn. Achter het gebouw ligt de rustige bibliotheektuin bij het oude bibliotheekgebouw. Kijk op kb.dk voor actuele tijden.

Vergelijking

Met 45,3 miljoen fysieke items in 2025 staat de Deense nationale bibliotheek in de top tien van de grootste bibliotheken ter wereld, opvallend hoog voor een relatief klein land. Als moderne Scandinavische bibliotheek is ook Oodi in Helsinki een bezoek waard, al is dat een openbare bibliotheek en geen nationale.

Veelgestelde vragen

Wat is de Zwarte Diamant?

De moderne uitbreiding van de Koninklijke Deense Bibliotheek aan de haven van Kopenhagen, geopend in 1999 en ontworpen door Schmidt Hammer Lassen. De naam komt van de gevel van zwart graniet.

Kun je de Zwarte Diamant gratis bezoeken?

Het gebouw en de hal zijn vrij toegankelijk. Voor sommige tentoonstellingen en concerten in de Koninginnezaal betaal je een toegangsprijs.

Hoe groot is de Koninklijke Deense Bibliotheek?

Volgens het jaarverslag 2025 ongeveer 45,3 miljoen fysieke items, plus miljoenen digitale titels. Daarmee hoort ze bij de grootste bibliotheken ter wereld.