Diensten van de bibliotheek
Inhoud
De openbare bibliotheek is in Nederland allang niet alleen een plek om boeken te lenen. Je kunt er terecht voor hulp met DigiD en toeslagen, om beter te leren lezen of met de computer te werken, voor een rustige studieplek, voorlezen voor peuters, lezingen en een makerspace. Veel van die diensten zijn gratis en vaak heb je er geen lidmaatschap voor nodig.
De vijf wettelijke functies van de bibliotheek
Die brede rol is vastgelegd in de wet. Artikel 5 van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) noemt vijf functies die elke openbare bibliotheekvoorziening in ieder geval vervult, en die moeten bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling en de maatschappelijke kansen van het publiek:
- ter beschikking stellen van kennis en informatie – de collectie, kranten, internet en hulp bij het vinden van betrouwbare informatie;
- bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie – cursussen, het Taalhuis, digitale vaardigheden, studieplekken;
- bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur – BoekStart, de Bibliotheek op school en andere leesbevordering;
- organiseren van ontmoeting en debat – lezingen, debatten, taalcafés en spreekuren;
- laten kennismaken met kunst en cultuur – exposities, voorstellingen en creatieve workshops.
Hoe een bibliotheek die functies invult, verschilt per gemeente. De gemeente betaalt het grootste deel van de lokale bibliotheek en maakt afspraken over het aanbod. Een grote stadsbibliotheek heeft daardoor vaak een uitgebreider programma dan een kleine vestiging in een dorp.
Hulp bij digitale en praktische zaken
Een groot deel van de Nederlanders vindt het lastig om online zaken te regelen met de overheid. In veel bibliotheken zit daarom een Informatiepunt Digitale Overheid, waar je gratis terechtkunt met vragen over bijvoorbeeld DigiD, toeslagen, belastingen, de AOW of het UWV. Daarnaast zijn er:
- hulp met DigiD aanvragen, activeren en de app gebruiken;
- hulp bij de belastingaangifte, vaak via spreekuren met vrijwilligers;
- cursussen als Klik & Tik voor beginners en Digisterker voor de digitale overheid;
- spreekuren van partners, bijvoorbeeld over geld, recht of werk;
- wifi en computers en printen en kopiëren.
Taal, lezen en leren
Voor volwassenen die beter willen lezen, schrijven of Nederlands willen leren is er het Taalhuis, vaak samen met een taalcafé. Nieuwkomers vinden hulp bij inburgering en lees je meer op de pagina bibliotheek voor nieuwkomers.
Voor kinderen en ouders zijn er BoekStart voor baby's en peuters, de VoorleesExpress voor gezinnen waar voorlezen niet vanzelf gaat en de Bibliotheek op school. Tips voor thuis staan op de pagina over voorlezen.
Ontmoeten, maken en meedoen
De bibliotheek is ook een openbare huiskamer. Je vindt er lezingen en evenementen, cursussen en soms een makerspace met 3D-printers en laptops. Verenigingen en bedrijven kunnen bij veel vestigingen een vergaderruimte huren.
Voor ouderen en mensen die niet naar de bibliotheek kunnen komen, zijn er speciale diensten zoals Boek aan huis. Lees meer op de pagina bibliotheek voor ouderen.
Wat kost het en heb je een pas nodig?
Veel diensten zijn gratis en zonder lidmaatschap: lezen in de vestiging, het Informatiepunt Digitale Overheid, het Taalhuis, de meeste spreekuren en wifi. Voor printen, sommige cursussen, workshops en evenementen betaal je meestal een bijdrage, soms met korting voor leden. Wil je lenen, dan heb je wel een lidmaatschap nodig.
Welke diensten jouw bibliotheek aanbiedt, verschilt per vestiging. Zoek je eigen bibliotheek op in het overzicht van bibliotheken en kijk in de agenda op de officiële website.
Veelgestelde vragen
Welke diensten biedt de bibliotheek naast boeken lenen?
Onder meer hulp bij de digitale overheid, taal- en computercursussen, studieplekken, printen, voorlezen voor kinderen, lezingen, spreekuren en bij sommige vestigingen een makerspace. Het aanbod verschilt per bibliotheek.
Moet ik lid zijn om gebruik te maken van deze diensten?
Voor veel diensten niet. Het Informatiepunt Digitale Overheid, het Taalhuis en lezen in de vestiging zijn voor iedereen toegankelijk. Voor lenen en soms voor cursussen of printen heb je een pas nodig.
Waarom doet de bibliotheek meer dan boeken uitlenen?
Omdat de wet dat vraagt. De Wsob noemt vijf functies, waaronder ontwikkeling en educatie, ontmoeting en debat, en kennismaking met kunst en cultuur.
Alle diensten op een rij
- Informatiepunt Digitale OverheidBij het Informatiepunt Digitale Overheid in de bibliotheek krijg je gratis hulp met DigiD, toeslagen, belastingen en andere overheidszaken.
- Hulp met DigiDLukt het niet met DigiD? In de bibliotheek krijg je gratis hulp bij aanvragen, activeren, de DigiD-app en een vergeten wachtwoord. Zo bereid je je voor.
- Hulp bij belastingaangifteIn veel bibliotheken krijg je in het voorjaar hulp bij je aangifte inkomstenbelasting, vaak via vrijwilligers. Zo vind je een spreekuur.
- DigisterkerDigisterker is een cursus in de bibliotheek waarin je leert werken met DigiD en overheidswebsites. Voor wie, wat je leert en hoe je je aanmeldt.
- Klik & TikKlik & Tik is een gratis oefenprogramma voor wie net begint met computer, tablet of internet. Zo werkt het in de bibliotheek en via Oefenen.nl.
- TaalhuisIn het Taalhuis van de bibliotheek krijgen volwassenen gratis hulp bij lezen, schrijven, rekenen, Nederlands leren en digitale vaardigheden. Zo werkt het.
- TaalcaféIn een taalcafé in de bibliotheek oefen je ontspannen Nederlands spreken met anderen en vrijwilligers. Voor wie het is, hoe het werkt en hoe je meedoet.
- InburgeringHoe de bibliotheek helpt bij inburgering: Nederlands oefenen, boeken voor het examen, studieplekken, het Taalhuis en hulp bij digitale zaken.
- Voor nieuwkomersNieuw in Nederland? Zo gebruik je de bibliotheek: lid worden, boeken in je eigen taal, Nederlands oefenen, gratis wifi en hulp bij DigiD en overheidszaken.
- BoekStartMet BoekStart krijg je bij de bibliotheek een gratis koffertje met twee babyboekjes en wordt je baby gratis lid. Zo vraag je het aan.
- Bibliotheek op schoolde Bibliotheek op school (dBos) is een samenwerking tussen bibliotheek en school om lezen te bevorderen, met leesconsulent, collectie en monitor.
- VoorleesExpressBij de VoorleesExpress komt een vrijwilliger een aantal maanden wekelijks voorlezen bij een gezin thuis. Voor wie het is en hoe je je aanmeldt.
- StudieplekkenZo vind je een studieplek in de bibliotheek: stilteruimtes, werkplekken met wifi, reserveren in de tentamenperiode, huisregels en of je lid moet zijn.
- Printen en kopiërenZo print, kopieer en scan je in de bibliotheek: vanaf de computer of je eigen telefoon, hoe je betaalt en of je daarvoor lid moet zijn.
- Wifi en computersIn de bibliotheek gebruik je gratis wifi en vaak een computer met internet. Zo log je in, wat je ermee mag, hoe je veilig werkt en waar je hulp krijgt.
- MakerspaceSteeds meer bibliotheken hebben een makerspace met 3D-printers, lasersnijder, robots of naaimachines. Wat je er kunt doen en voor wie het is.
- CursussenWelke cursussen de bibliotheek geeft, van computer en DigiD tot taal, geld, schrijven en creatieve workshops, wat ze kosten en hoe je je aanmeldt.
- Boek aan huisKun je door leeftijd, ziekte of een beperking niet naar de bibliotheek? Met Boek aan huis brengen vrijwilligers boeken bij je thuis.
- GeldzakenBibliotheken helpen bij geldzaken en administratie: geldcursussen, spreekuren over brieven en formulieren, hulp bij toeslagen en doorverwijzing.
- SpreekurenIn veel bibliotheken houden partners gratis spreekuren over recht, geld, belastingen, werk en digitale vragen. Welke er zijn en hoe je er terechtkomt.
- Vergaderruimte hurenVeel bibliotheken verhuren vergaderruimtes, zalen en studiecellen aan verenigingen, bedrijven en particulieren. Zo werkt het en zo reserveer je.
- Lezingen en evenementenVan schrijversbezoek en debat tot voorlezen, expositie en Kinderboekenweek: welke evenementen bibliotheken organiseren en waar je de agenda vindt.
- Voor ouderenWat de bibliotheek ouderen biedt: groteletterboeken, luisterboeken, Boek aan huis, hulp met DigiD en tablet, cursussen en ontmoeting.
Bijgewerkt: