Druk en oplage

Een druk is een productieronde van een boek; de oplage is het aantal exemplaren dat in die ronde wordt gedrukt. 'Vijfde druk' betekent dus dat het boek voor de vijfde keer is gedrukt, niet dat er vijf verschillende versies zijn. Hoeveel exemplaren dat waren, is de oplage.

Druk, herdruk en herziene druk

De eerste keer dat een boek wordt gedrukt, is de eerste druk. Is die uitverkocht en blijft er vraag, dan laat de uitgever een herdruk maken. Bij een gewone herdruk blijft de tekst hetzelfde. Het boek krijgt dan in het colofon een nieuw drukgetal, maar meestal geen nieuw ISBN.

Bij een herziene of bijgewerkte druk is de inhoud veranderd: hoofdstukken zijn aangepast, fouten verbeterd of cijfers geactualiseerd. Dat zie je vaak bij studieboeken, reisgidsen en naslagwerken. Een herziene druk krijgt doorgaans wel een nieuw ISBN, omdat het om een ander product gaat.

Soms zie je in het colofon een rijtje getallen, zoals '10 9 8 7 6 5 4 3'. Het laagste getal geeft dan aan welke druk je in handen hebt. Bij elke herdruk haalt de drukker het laagste getal weg.

Wat zegt de oplage?

De oplage zegt iets over de verwachtingen van de uitgever. Een debuutroman wordt vaak in een bescheiden aantal gedrukt; een nieuw boek van een bestsellerauteur in tienduizenden exemplaren. Uitgevers maken oplagecijfers niet altijd bekend. Met printing on demand, waarbij een boek pas wordt gedrukt als iemand het bestelt, verdwijnt het begrip oplage voor sommige titels zelfs helemaal.

Bij bibliofiele uitgaven wordt de oplage juist bewust klein gehouden en vaak vermeld: 'gedrukt in een oplage van 150 genummerde exemplaren'. Zulke uitgaven horen eerder bij een collectie van een erfgoedinstelling dan bij de uitleenafdeling.

Druk in de bibliotheek

In de titelbeschrijving noteren bibliotheken de druk als die afwijkt van de eerste, bijvoorbeeld '3e herziene druk'. Voor studenten is dat belangrijk: een docent vraagt soms een bepaalde druk, en de paginanummers verschillen per druk. In de catalogus zie je daarom vaak meerdere drukken van hetzelfde boek naast elkaar, elk met een eigen signatuur of exemplaargegevens.

Openbare bibliotheken vervangen versleten exemplaren regelmatig door een nieuwere druk. Bij informatieve boeken wordt een oude druk soms afgeschreven zodra er een bijgewerkte versie is.

Eerste drukken en verzamelaars

Voor verzamelaars en antiquaren is de eerste druk het interessantst, vooral van bekende titels. Een eerste druk van een klassieker kan veel waard zijn, zeker in goede staat en met het originele stofomslag. De Koninklijke Bibliotheek bewaart van veel Nederlandse uitgaven een exemplaar, maar niet per se van elke druk.

Veelgestelde vragen

Hoe zie ik welke druk ik heb?

Kijk in het colofon, meestal op de achterkant van de titelpagina. Daar staat de druk vermeld, als woord ('tweede druk') of als rijtje getallen waarvan het laagste de druk aangeeft.

Krijgt een herdruk een nieuw ISBN?

Een ongewijzigde herdruk meestal niet. Een herziene druk, of een uitgave in een ander formaat, krijgt wel een nieuw ISBN.

Is een herdruk anders dan een nieuwe editie?

Een herdruk is dezelfde tekst opnieuw gedrukt. Een nieuwe editie of herziene druk bevat inhoudelijke wijzigingen.