Titelbeschrijving

Een titelbeschrijving is de vaste set gegevens waarmee een bibliotheek één uitgave beschrijft: auteur, titel, uitgever, jaar, omvang, ISBN en vaak onderwerpen. Het is het hart van elk record in de catalogus. Dankzij een goede titelbeschrijving vind je precies de uitgave die je zoekt en kun je hem onderscheiden van andere drukken, vertalingen of bewerkingen.

Wat er in een titelbeschrijving staat

Een volledige beschrijving bevat meestal deze onderdelen:

Daarnaast legt de bibliotheek vast in welke taal het boek is geschreven, of het een vertaling is (met de oorspronkelijke titel), voor welke leeftijd het bedoeld is en in welke vorm het verschijnt: boek, e-book, luisterboek of grote letter.

Beschrijvend en inhoudelijk

Bibliothecarissen onderscheiden twee soorten werk. Bij de formele beschrijving leggen ze vast wat er feitelijk op het boek staat: titelpagina, colofon, aantal pagina's. Bij de inhoudelijke ontsluiting bepalen ze waar het boek over gaat: ze kennen trefwoorden toe en een classificatie, zoals SISO in openbare bibliotheken. Daarop is ook de signatuur gebaseerd.

Regels en standaarden

Titelbeschrijvingen volgen vaste regels, zodat ze tussen bibliotheken uitwisselbaar zijn. Internationaal zijn dat onder meer de ISBD (International Standard Bibliographic Description) en de modernere regels van RDA (Resource Description and Access). De interpunctie die je soms in een catalogus ziet, zoals een dubbele punt voor een ondertitel en een schuine streep voor de auteur, komt uit die standaarden. Computers slaan de beschrijving op in gestructureerde formaten zoals MARC, waarbij elk gegeven een eigen veld heeft. Dat is een vorm van metadata.

Wie maakt de titelbeschrijving?

Een bibliotheek beschrijft een nieuw boek zelden helemaal zelf. Voor Nederlandse openbare bibliotheken worden beschrijvingen centraal gemaakt en gedeeld, zodat honderden bibliotheken dezelfde record gebruiken. Wetenschappelijke bibliotheken werken samen in gedeelde catalogi en nemen beschrijvingen over van elkaar en van de KB. Alleen bij bijzondere, oude of lokale materialen, zoals een handschrift of een incunabel, maakt een catalogiseerder een geheel eigen, uitgebreide beschrijving. Meer over dat vak lees je bij beroepen in de bibliotheek.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een titelbeschrijving en metadata?

Een titelbeschrijving is een specifieke vorm van metadata: de gestandaardiseerde beschrijving van één uitgave in een bibliotheekcatalogus.

Kan ik een titelbeschrijving gebruiken voor een literatuurlijst?

Ja, de gegevens zijn betrouwbaar. Je moet ze wel omzetten naar de citeerstijl die je opleiding voorschrijft, zoals APA.

Waarom staat bij een boek '20 cm'?

Dat is de hoogte van de rug. Bibliotheken leggen die vast omdat formaat iets zegt over het soort uitgave en over de plek in de kast.