Collectiespecialist

Een collectiespecialist bepaalt welke boeken, tijdschriften en andere media een bibliotheek aanschaft, waar die komen te staan en wanneer ze weer verdwijnen. Hij of zij werkt met uitleencijfers, kent het boekenaanbod en zorgt dat de collectie past bij de mensen in de gemeente. Ook de Koninklijke Bibliotheek zoekt collectiespecialisten, met een ander accent: bewaren in plaats van uitlenen.

Wat doet een collectiespecialist in een openbare bibliotheek?

• Selecteren: kiezen welke nieuwe titels worden gekocht, voor volwassenen, jeugd of speciale doelgroepen. Denk aan boeken in makkelijke taal, grote letter, anderstalige boeken en boeken voor lezen met dyslexie.
• Afschrijven: boeken die niet meer worden geleend, verouderd of beschadigd zijn, uit de collectie halen. Dat is nodig, omdat de ruimte in vestigingen beperkt is.
• Analyseren: uitleencijfers, reserveringen en het gebruik van de online Bibliotheek bekijken en daar conclusies uit trekken.
• Presenteren: thematafels en displays maken, zodat boeken worden gevonden. Bijvoorbeeld rond de Boekenweek of de Kinderboekenweek.
• Ordenen: zorgen dat boeken logisch staan. Bibliotheken gebruiken daarvoor indelingen als SISO voor informatieve boeken en genre-indelingen voor fictie. Ook de NUR-code van uitgevers helpt bij het indelen.
• Samenwerken: met andere vestigingen, met scholen en met de provinciale serviceorganisatie, die bibliotheken kan ondersteunen bij collectiewerk.

Collectiewerk bij de KB

Bij de Koninklijke Bibliotheek is het werk anders. Daar draait het om het verzamelen en bewaren van alles wat in Nederland verschijnt, en om het beschrijven en toegankelijk maken ervan. Collectiespecialisten bij de KB werken met het Depot van Nederlandse Publicaties, met bijzondere collecties of met digitale collecties. De KB noemt "collectiespecialist" zelf als voorbeeld van een functie. Zie werken bij de KB.

Welke opleiding heb je nodig?

Meestal wordt een hbo-diploma gevraagd. Een specifieke richting is niet altijd nodig. Vaak gaat het om:

• een opleiding in letteren, taal, cultuur of geschiedenis;
• informatiekunde of bedrijfskunde, voor het data-gedeelte;
• ervaring in de boekhandel of uitgeverij.

Voor de KB en wetenschappelijke bibliotheken wordt vaak een wo-diploma gevraagd, bijvoorbeeld in een vak dat past bij de collectie. Zie opleidingen.

Vaardigheden

• brede kennis van boeken en het boekenaanbod;
• plezier in cijfers en kunnen werken met spreadsheets en dashboards;
• oog voor de lezer: wat wil de gemeente, niet alleen wat vind jij goed;
• durven afschrijven, ook als een boek je dierbaar is;
• goed kunnen samenwerken met collega's in de vestigingen.

Salaris

In het functiehuis van de cao Openbare Bibliotheken past collectiewerk bijvoorbeeld in de reeks medewerker informatiebeheer (schaal 6 tot en met 9) of specialist uitvoering (schaal 6 tot en met 9). Per 1 augustus 2026 loopt schaal 6 van ongeveer 2.607 tot 3.503 euro en schaal 9 van ongeveer 3.919 tot 5.006 euro bruto per maand bij een voltijdbaan. De exacte schaal hangt af van de functiebeschrijving. Bij de KB gelden andere arbeidsvoorwaarden. Zie salaris en cao.

Trends in collectiewerk

• Minder fysiek, meer digitaal: steeds meer lezers gebruiken e-books en luisterboeken. De collectie in de vestiging wordt kleiner en gerichter.
• Data-gedreven: beslissingen worden vaker gebaseerd op gebruikscijfers.
• Inclusieve collecties: meer aandacht voor diversiteit en voor boeken die aansluiten bij alle inwoners.
• Ruimte voor andere functies: vestigingen maken plaats voor studieplekken, makerspaces en ontmoeting.

Veelgestelde vragen

Wat doet een collectiespecialist?

Een collectiespecialist kiest welke boeken en media de bibliotheek aanschaft, hoe ze worden gepresenteerd en wanneer ze worden afgeschreven, op basis van kennis van het aanbod en gebruikscijfers.

Leest een collectiespecialist alle boeken?

Nee. Een collectiespecialist kent het aanbod via recensies, uitgeversinformatie en cijfers. Lezen hoort erbij, maar het werk is vooral selecteren en analyseren.

Werkt een collectiespecialist ook met data?

Ja. Uitleencijfers en reserveringen zijn een belangrijke basis voor keuzes. Kunnen werken met spreadsheets en dashboards is daarom handig.