A.F.Th. van der Heijden

A.F.Th. van der Heijden (geboren in 1951) bouwt al ruim veertig jaar aan een van de grootste romanbouwwerken in de Nederlandse literatuur. Zijn cyclus De tandeloze tijd volgt het leven van Albert Egberts, van een jeugd in Brabant tot het Amsterdam van de krakers en de heroïne. Bij een breed publiek werd hij vooral bekend met Tonio (2011), het boek over de dood van zijn zoon.

Leven

Adrianus Franciscus Theodorus van der Heijden werd op 15 oktober 1951 geboren in Geldrop, bij Eindhoven. Hij groeide op in Brabant, een omgeving die in veel van zijn boeken terugkomt. Later verhuisde hij naar Amsterdam, waar hij nog altijd woont. Hij is getrouwd met de schrijfster en journaliste Mirjam Rotenstreich.

Hij debuteerde in 1978 onder het pseudoniem Patrizio Canaponi met de verhalenbundel Een gondel in de Herengracht. Daarna publiceerde hij onder zijn initialen. In 1983 verscheen Vallende ouders, het eerste deel van De tandeloze tijd, waarmee zijn grote project begon. Later startte hij een tweede cyclus, Homo duplex, met onder meer Drijfzand koloniseren (2006).

In mei 2010 kwam zijn zoon Tonio op 21-jarige leeftijd om bij een verkeersongeluk in Amsterdam. Van der Heijden schreef daarover Tonio. Een requiemroman (2011), dat de Libris Literatuurprijs en de NS Publieksprijs won en in 2016 werd verfilmd. Hij ontving verder onder meer de Constantijn Huygensprijs (2011) en de P.C. Hooft-prijs (2013).

Stijl en thema's

Van der Heijden schrijft breed, beeldend en barok. Zijn zinnen zijn lang en rijk aan details, en zijn boeken zijn vaak dik. Hij werkt met terugkerende personages en verhaallijnen die over meerdere boeken verspreid zijn, zodat zijn werk een eigen, samenhangende wereld vormt.

De tandeloze tijd volgt Albert Egberts, die opgroeit in een Brabants arbeidersgezin en in Amsterdam terechtkomt in een wereld van verslaving, kraakpanden en criminaliteit. Thema's zijn de tijd die alles uitholt, verval, verslaving, schuld en het verlangen naar zuiverheid. In Tonio wordt die verbeeldingskracht ingezet voor iets heel persoonlijks: het verdriet van ouders die hun enige kind verliezen, en de zoektocht naar wat er op de laatste dag van zijn leven gebeurde.

Belangrijkste werken

Waarom lees je Van der Heijden nu nog?

Weinig Nederlandse schrijvers hebben zo'n ambitieus en samenhangend oeuvre opgebouwd. Wie in De tandeloze tijd stapt, krijgt een panorama van Nederland in de tweede helft van de twintigste eeuw: het katholieke Brabant, de jaren zeventig, de heroïne-epidemie in Amsterdam en de rellen rond de kroning van 1980.

Tonio is een van de indringendste boeken over rouw in het Nederlands. Veel lezers die zelf een kind of naaste verloren, vonden er herkenning in. Het boek laat zien hoe een schrijver met de middelen van de literatuur probeert te begrijpen wat onbegrijpelijk is.

Waar begin je?

Begin met Tonio als je een op zichzelf staand boek zoekt; je hebt er geen kennis van zijn andere werk voor nodig. Wil je De tandeloze tijd lezen, start dan met Vallende ouders of met Advocaat van de hanen, dat ook los te lezen is en in 1996 werd verfilmd. Wie een korter boek wil, kiest de novelle Asbestemming.

Van der Heijden wordt wel gezien als een erfgenaam van de grote naoorlogse schrijvers als Harry Mulisch en Willem Frederik Hermans. Ook Jeroen Brouwers deelt zijn liefde voor de rijke, gedragen zin.

Van der Heijden lenen in de bibliotheek

De romans van Van der Heijden zijn in de meeste bibliotheken te leen, en veel titels zijn ook als e-book of luisterboek beschikbaar. Omdat zijn boeken dik zijn, is de leentermijn soms krap; verlengen kan meestal online. Staat een titel niet in je vestiging, dan kun je hem reserveren. Over zijn prijzen lees je meer bij literaire prijzen.

Veelgestelde vragen

Waar gaat Tonio over?

Over de dood van Van der Heijdens zoon Tonio, die in mei 2010 op 21-jarige leeftijd omkwam bij een verkeersongeluk in Amsterdam. Het boek beschrijft het verdriet van de ouders en hun zoektocht naar wat er die laatste dag gebeurde.

Wat is De tandeloze tijd?

Een romancyclus waaraan Van der Heijden sinds 1983 werkt, over het leven van Albert Egberts en de mensen om hem heen. Delen zijn onder meer Vallende ouders, De gevarendriehoek en Advocaat van de hanen.

Welke prijzen won A.F.Th. van der Heijden?

Onder meer de Constantijn Huygensprijs (2011), de Libris Literatuurprijs (2012) voor Tonio en de P.C. Hooft-prijs (2013).