Delpher: zoeken in oude kranten en boeken

Delpher is een gratis website waarop je miljoenen gedigitaliseerde teksten uit historische Nederlandse kranten, boeken, tijdschriften en radiobulletins woord voor woord doorzoekt. Je hebt er geen account of lidmaatschap voor nodig. Delpher is ontwikkeld door de KB, samen met andere erfgoedinstellingen. Je vindt de site op delpher.nl.

Mensen gebruiken Delpher voor stamboomonderzoek, voor een profielwerkstuk of scriptie, of gewoon uit nieuwsgierigheid: wat stond er in de krant op je geboortedag?

Wat staat er in Delpher?

Volgens Delpher komen de teksten uit de collecties van de KB en bijna 200 andere instellingen. De site noemt in 2026 deze collecties:

Bij de kranten zit de oudste bewaard gebleven Nederlandstalige krant, uit 1618. Volgens Delpher staat er ook de grootste collectie Nederlandse oorlogskranten in, en veel regionale kranten. Via Delpher kun je ook in de boekencollectie van DBNL zoeken.

De aantallen groeien. Kijk voor actuele cijfers op de collectiepagina's van Delpher.

Zo zoek je in Delpher

Typ een zoekterm in de zoekbalk op de homepage. Delpher zoekt dan in alle collecties tegelijk. Daarna kun je de resultaten filteren, bijvoorbeeld op collectie en periode.

Delpher kent een aantal zoekoperatoren. Volgens de handleiding van Delpher werken ze zo:

• AND: beide woorden moeten in de tekst staan, maar niet per se naast elkaar. Dit staat standaard aan als je meer dan één woord typt.
• "aanhalingstekens": zoeken op een vaste woordcombinatie, zoals "Koningin Wilhelmina".
• PROX: beide woorden staan dicht bij elkaar, binnen 10 woorden.
• OR: een van beide woorden komt voor.
• NOT: het tweede woord mag niet voorkomen.
• *: vervangt meerdere tekens aan het eind, dus Nederland* vindt ook Nederlander en Nederlandse.
• ?: vervangt precies één teken, dus va?antie vindt vakantie en vacantie.

Je kunt * en ? niet aan het begin van een zoekterm gebruiken. Hoofdletters maken niet uit. Zoek je zonder accent, dan vind je ook woorden met accent. Andersom niet.

Tips voor betere resultaten

Denk aan oude spelling. Een krant uit 1900 schreef mensch, visch en Gelderlandsche. Delpher zoekt standaard ook naar historische spellingvarianten, maar het helpt om zelf oude vormen te proberen of het vraagteken te gebruiken.

Reken op OCR-fouten. De teksten zijn met software uit scans gehaald (OCR). Bij vage drukletters gaat dat soms mis. Een e wordt een c, een rn een m. Vind je niets, probeer dan een variant of een kortere zoekterm.

Familienamen. Zoek op achternaam met een plaatsnaam erbij, met PROX ertussen: Jansen PROX Zwolle. Combineer dat met een periode. Familieberichten (geboorte, huwelijk, overlijden) staan vaak in regionale kranten.

Een datum vinden. Bij de kranten kun je via de krantengrafiek op datum zoeken. Zo zie je precies wat er op een bepaalde dag verscheen.

Bewaar je vondsten. Je kunt objecten opslaan als favoriet en een link delen. Bekeken objecten worden bewaard als je dat in de instellingen aanzet.

Hergebruik en auteursrecht

Zoeken en lezen is gratis, net als gebruik voor privédoeleinden en eigen onderzoek. Maar veel teksten en foto's zijn nog auteursrechtelijk beschermd. Je mag ze dan niet zomaar verspreiden of publiceren. Kijk bij twijfel in de gebruiksvoorwaarden van Delpher.

Delpher voor school en studie

Voor een werkstuk over bijvoorbeeld de Watersnoodramp van 1953 of de bevrijding vind je in Delpher bronnen uit die tijd. Delpher zelf geeft tips voor onderzoek naar het verleden: plaats een bron in zijn tijd en vraag je af wie de krant uitgaf en voor wie. Wil je verder zoeken in boeken en wetenschappelijke literatuur, gebruik dan de catalogus van de KB of vraag hulp bij je eigen bibliotheek.

Veelgestelde vragen

Is Delpher gratis?

Ja. Je kunt alle teksten gratis doorzoeken en lezen, zonder account of lidmaatschap.

Tot welk jaar gaan de kranten in Delpher?

Volgens Delpher lopen de kranten van 1618 tot en met 1995. Nieuwere kranten staan er niet in.

Waarom vind ik een woord niet terwijl het wel in de krant staat?

Waarschijnlijk door een OCR-fout of oude spelling. Probeer varianten, het jokerteken ? of een kortere zoekterm.

Mag ik een krantenartikel uit Delpher op mijn website zetten?

Niet altijd. Privégebruik mag, maar voor publicatie moet je rekening houden met auteursrecht. Lees de gebruiksvoorwaarden van Delpher.

Wie maakt Delpher?

Delpher is ontwikkeld door de KB, de nationale bibliotheek. De teksten komen van de KB en bijna 200 andere erfgoed- en onderzoeksinstellingen.