Programmamaker in de bibliotheek

Een programmamaker bedenkt en organiseert activiteiten in de bibliotheek: lezingen met schrijvers, debatten over de buurt, workshops, filmavonden, taalcafés en festivals. Hij of zij zoekt sprekers en partners, regelt de praktische kant en zorgt dat er publiek komt. Het werk sluit aan bij de wettelijke taken ontmoeting en debat, en kunst en cultuur.

Waarom programmeren bibliotheken?

De Bibliotheekwet noemt vijf functies voor een openbare bibliotheek. Twee daarvan zijn "organiseren van ontmoeting en debat" en "laten kennismaken met kunst en cultuur". Een programmamaker geeft die taken vorm. Daarnaast ondersteunt programmering de andere functies: een schrijversavond bevordert lezen, een workshop over digitale veiligheid draagt bij aan educatie. Zie de Bibliotheekwet.

Wat doet een programmamaker?

• Programma bedenken: een jaarprogramma maken dat past bij de doelen van de bibliotheek en de mensen in de gemeente.
• Sprekers en artiesten benaderen: schrijvers, journalisten, wetenschappers, muzikanten.
• Samenwerken: met theaters, musea, scholen, welzijnswerk, gemeente en boekhandels.
• Landelijke momenten benutten: de Boekenweek, de Kinderboekenweek, de Week van de Alfabetisering en andere campagnes.
• Productie: zaal, techniek, catering, tickets en vrijwilligers regelen.
• Publiciteit: samen met communicatie zorgen voor aankondigingen, sociale media en persberichten.
• Evalueren: bezoekersaantallen en reacties bijhouden en het programma bijstellen.
• Budget en subsidie: begrotingen maken en soms fondsen aanschrijven.

Programmering is breder dan lezingen. Denk ook aan leesclubs, activiteiten in de makerspace, cursussen en programma's voor jongeren.

Welke opleiding heb je nodig?

Meestal een hbo-diploma, bijvoorbeeld:

• cultuur en management of culturele en maatschappelijke vorming;
• communicatie of evenementenorganisatie;
• een opleiding in letteren, journalistiek of kunst.

Ervaring telt zwaar. Wie al evenementen heeft georganiseerd, bijvoorbeeld bij een festival, een theater of een studentenvereniging, heeft een voorsprong. Zie ook opleidingen en zij-instromen.

Vaardigheden

• een groot netwerk, of de wil om dat op te bouwen;
• creativiteit en gevoel voor actuele onderwerpen;
• organisatietalent en stressbestendigheid op de avond zelf;
• kunnen werken met een beperkt budget;
• oog voor nieuwe doelgroepen: niet alleen het vaste publiek, maar ook mensen die de bibliotheek nog niet kennen.

Werktijden

Activiteiten vinden vaak plaats op avonden en in het weekend. Daar staat meestal compensatie in tijd tegenover. De cao Openbare Bibliotheken regelt onregelmatigheidstoeslag en plusuren. Zie salaris en cao.

Salaris

In het functiehuis van de cao OB kan een programmamaker bijvoorbeeld vallen onder specialist uitvoering (schaal 6 tot en met 9), projectleider (schaal 9 tot en met 11) of ontwikkeladviseur (schaal 9 tot en met 12), afhankelijk van verantwoordelijkheid en zelfstandigheid. Per 1 augustus 2026 loopt schaal 8 van ongeveer 3.421 tot 4.345 euro en schaal 10 van ongeveer 4.258 tot 5.574 euro bruto per maand bij een voltijdbaan. De bibliotheek bepaalt de schaal.

Nieuwe doelgroepen bereiken

Een groot deel van het publiek bij lezingen is vaak al trouw bibliotheekbezoeker. Een programmamaker probeert ook mensen te bereiken die de bibliotheek nog niet kennen. Dat lukt beter door samen te werken met organisaties die die groepen wel bereiken, zoals een jongerencentrum, een moskee, een buurthuis of een sportclub. Ook de vorm helpt: een korte, gratis activiteit op een herkenbaar tijdstip verlaagt de drempel. Met de Boekenweek of een landelijke campagne heb je bovendien publiciteit die je kunt benutten.

Een voorbeeld van een programmaweek

Op maandag overleg met de gemeente over een buurtdebat. Op dinsdag een gesprek met een uitgeverij over een schrijversbezoek. Op woensdagmiddag een workshop voor kinderen in de makerspace. Op donderdagavond een lezing met 80 bezoekers. Op vrijdag evaluatie en planning voor volgende maand. Zo'n week laat zien hoe afwisselend het werk is, maar ook dat plannen essentieel is.

Veelgestelde vragen

Wat doet een programmamaker in de bibliotheek?

Een programmamaker bedenkt en organiseert activiteiten, zoals lezingen, debatten, workshops en festivals, en werkt daarvoor samen met sprekers en partners.

Welke opleiding heb je nodig om programmamaker te worden?

Vaak hbo, bijvoorbeeld in cultuur, communicatie of evenementen. Ervaring met het organiseren van evenementen is minstens zo belangrijk.

Werk je als programmamaker vaak 's avonds?

Ja, veel activiteiten zijn op avonden of in het weekend. Daar staat volgens de cao compensatie in tijd of een toeslag tegenover.