Max Velthuijs

Max Velthuijs (1923–2005) is de maker van Kikker, de groene kikker in zijn rood-wit gestreepte zwembroek. Zijn prentenboeken over Kikker en zijn vrienden Eend, Varkentje, Haas en Rat gaan over grote gevoelens als verliefdheid, angst, verdriet en vriendschap. In 2004 kreeg hij de Hans Christian Andersenprijs voor illustratoren, de belangrijkste internationale onderscheiding in zijn vak.

Leven

Max Velthuijs werd in 1923 in Den Haag geboren. Hij studeerde grafische vormgeving in Arnhem en aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Rond 1950 ontwierp hij boekomslagen, en daarna werkte hij lange tijd in de reclame: hij maakte affiches, illustraties en ontwerpen voor bedrijven en instellingen.

Vanaf 1962 illustreerde hij kinderboeken. In 1971 won hij een gouden plaquette op de Biënnale van Bratislava voor De jongen en de vis. In Nederland kreeg hij twee Gouden Penselen. De echte doorbraak kwam pas laat, toen hij al ruim zestig was: in 1989 verscheen Kikker is verliefd, dat in zo'n twintig talen werd vertaald. Daarna volgde een hele reeks Kikker-boeken. Velthuijs overleed in 2005 in Den Haag. Zijn literaire archief wordt bewaard door het Literatuurmuseum.

Stijl en thema's

Velthuijs werkte met dekkende verf en heldere, warme kleuren op een witte achtergrond. Zijn figuren zijn eenvoudig van vorm en hebben grote, sprekende gezichtsuitdrukkingen. Hij liet weinig achtergrond zien, zodat alle aandacht naar de dieren en hun gevoelens gaat.

De Kikker-verhalen zijn kort en gebruiken eenvoudige taal, maar de thema's zijn verrassend groot. In Kikker is verliefd weet Kikker niet wat er met hem aan de hand is als hij Eend ziet. In Kikker en het vogeltje vinden de vrienden een dood vogeltje en begraven ze het, waarna ze weer gaan spelen. In Kikker en de vreemdeling komt Rat in het bos wonen en zijn de andere dieren eerst wantrouwig. Velthuijs laat kinderen zien dat zulke gevoelens normaal zijn en dat je ze samen kunt delen.

Belangrijkste werken

In 2002 werd een Kikker-musical opgevoerd, en in 2014 verscheen een jubileumboek ter ere van 25 jaar Kikker. Sinds 2007 wordt de Max Velthuijs-prijs om de drie jaar uitgereikt aan een illustrator voor diens hele oeuvre; Thé Tjong-Khing kreeg hem in 2010.

Waar begin je?

• Peuters (2–4 jaar): Kikker is verliefd of Kikker in de kou. Korte zinnen, duidelijke plaatjes en een herkenbaar gevoel.
• Kleuters (4–6 jaar): Kikker en het vogeltje en Kikker en de vreemdeling. Deze boeken zijn heel geschikt om een gesprek te beginnen over afscheid of over anders zijn.
• Groep 3 (6–7 jaar): de korte teksten zijn ook goed om samen hardop te lezen als kinderen net leren lezen.

Kikker is een vaste gast bij voorlezen in kinderopvang en kleuterklas, en past goed na de eerste boekjes uit de BoekStart-koffer. Voor de allerjongsten zijn de boekjes van Dick Bruna een fijne voorloper.

Max Velthuijs in de bibliotheek

Kikker-boeken staan in de prentenboekenbakken van vrijwel elke bibliotheek, vaak in meerdere exemplaren en ook als groot formaat voor gebruik in de klas. Er zijn ook digitale prentenboeken en voorleesversies; kijk bij de luisterboeken van de online bibliotheek of in de catalogus van je eigen bibliotheek welke versies te leen zijn.

Veelgestelde vragen

Vanaf welke leeftijd zijn de Kikker-boeken geschikt?

Om voor te lezen vanaf ongeveer twee à drie jaar. De boeken met zwaardere thema's, zoals Kikker en het vogeltje, passen goed bij kleuters.

Welke prijs won Max Velthuijs?

In 2004 kreeg hij de Hans Christian Andersenprijs voor illustratoren. Eerder won hij onder meer een gouden plaquette in Bratislava en twee Gouden Penselen.

Welke vrienden heeft Kikker?

Kikker woont aan de rivier en zijn vrienden zijn Eend, Varkentje en Haas. In Kikker en de vreemdeling komt daar Rat bij.

Wat is de Max Velthuijs-prijs?

Een oeuvreprijs voor Nederlandse illustratoren van kinderboeken, die sinds 2007 om de drie jaar wordt uitgereikt.