Boekhandel of bibliotheek

Wie veel leest, staat regelmatig voor de keuze: koop ik dit boek, of leen ik het? Beide hebben voordelen. In de boekhandel krijg je een boek dat je mag houden en steun je de lokale winkel; in de bibliotheek lees je voor een vast bedrag per jaar zoveel als je wilt. Op deze pagina zetten we de verschillen op een rij.

De belangrijkste verschillen

Wat kost het?

In Nederland geldt sinds 2005 de Wet op de vaste boekenprijs. Die bepaalt dat een nieuw Nederlandstalig boek overal dezelfde prijs heeft, of je het nu koopt in een kleine boekhandel, een grote keten of online. De uitgever stelt die prijs vast. Er gelden uitzonderingen, bijvoorbeeld wanneer een uitgever de vaste prijs van een boek opheft, maar in de praktijk betekent het dat je voor een nieuw boek niet hoeft te zoeken naar de goedkoopste winkel. De wet is bedoeld om een breed aanbod en een dicht netwerk van boekhandels in stand te houden.

Een bibliotheekabonnement kost voor volwassenen een vast bedrag per jaar, dat per bibliotheek verschilt. Voor kinderen en jongeren tot 18 jaar is lid zijn bij de meeste bibliotheken gratis. Wat het bij jou kost, lees je bij kosten van het lidmaatschap. Wie meer dan een paar boeken per jaar leest, is met een abonnement vaak goedkoper uit dan met kopen.

Wat verdient de schrijver?

Een veelgehoorde zorg is dat lenen slecht is voor schrijvers. Dat ligt genuanceerder. Bij elke uitlening uit een openbare bibliotheek ontvangen rechthebbenden, zoals schrijvers, vertalers en illustratoren, een vergoeding: het leenrecht. Die vergoeding wordt via de Stichting Leenrecht verdeeld. Een uitlening levert een schrijver per keer minder op dan een verkocht boek, maar bibliotheken kopen ook zelf grote aantallen boeken in en bereiken lezers die anders misschien niets hadden gekocht.

Wie een schrijver echt wil steunen, kan dus allebei doen: lenen om te ontdekken, en kopen wat je wilt houden of cadeau wilt doen.

Wanneer kies je voor de boekhandel?

• Je wilt een boek houden, er aantekeningen in maken of het later opnieuw lezen.
• Je wilt een nieuw boek direct lezen, zonder wachttijd.
• Je zoekt een cadeau.
• Je wilt het boekenweekgeschenk of het Kinderboekenweekgeschenk: die krijg je alleen bij aankoop in de boekhandel.
• Je wilt de lokale boekhandel steunen en advies van een boekverkoper.

Wanneer kies je voor de bibliotheek?

• Je leest veel en wilt de kosten beperken.
• Je wilt boeken uitproberen zonder ze te kopen.
• Je leest graag e-books of luisterboeken; met een abonnement kun je vaak e-books lenen in de app.
• Je hebt kinderen: een jeugdlidmaatschap is meestal gratis, en kinderen lezen snel en veel.
• Je zoekt oudere boeken die niet meer in de winkel liggen.
• Je hebt behoefte aan advies, een studieplek of hulp bij digitale vragen.

Een combinatie werkt vaak het best

De meeste lezers gebruiken beide. Een mogelijke aanpak: leen eerst, en koop het boek als je het zo goed vindt dat je het wilt houden of wilt uitlenen aan vrienden. Wil je een populaire nieuwe titel lenen, dan kun je die reserveren. Bij veel bibliotheken kun je ook een aanschafsuggestie doen als een boek nog niet in de collectie staat.

Tweedehands kopen is een derde optie: op boekenmarkten, in kringloopwinkels en in de boekenverkoop van de bibliotheek zelf vind je boeken voor weinig geld.

Veelgestelde vragen

Is lenen bij de bibliotheek slecht voor schrijvers?

Nee. Schrijvers en andere makers krijgen via het leenrecht een vergoeding voor uitleningen. Daarnaast kopen bibliotheken zelf veel boeken in en brengen ze lezers in aanraking met nieuwe schrijvers.

Waarom kost een boek overal hetzelfde?

Door de Wet op de vaste boekenprijs, die sinds 2005 geldt. Een nieuw Nederlandstalig boek heeft daardoor in elke winkel dezelfde prijs.

Is een bibliotheekabonnement goedkoper dan boeken kopen?

Voor wie meer dan een paar boeken per jaar leest meestal wel. Hoeveel je bespaart, hangt af van het abonnement en hoeveel je leest.