AVI-niveaus
Inhoud
AVI is het systeem waarmee basisscholen het technisch leesniveau van kinderen aangeven, en waarmee uitgevers en bibliotheken boeken indelen. Er zijn twaalf niveaus, van AVI-Start voor beginnende lezers tot AVI-Plus voor kinderen die vlot en foutloos lastige teksten lezen. Hieronder lees je wat de letters en cijfers betekenen en hoe je het niveau gebruikt bij het kiezen van een boek.
De twaalf niveaus
Het huidige AVI-systeem koppelt elk niveau aan een moment in de basisschool. De letter M staat voor midden van het schooljaar en E voor eind. Het cijfer is de groep.
| Niveau | Betekenis | Wat een kind dan ongeveer kan |
|---|---|---|
| AVI-Start | Beginnende lezer | Korte klankzuivere woorden (zoals maan, roos, vis) in heel korte zinnen |
| M3 | Midden groep 3 | Eenvoudige woorden en korte zinnen |
| E3 | Eind groep 3 | Woorden met meer medeklinkers, iets langere zinnen |
| M4 | Midden groep 4 | Langere woorden, eenvoudige meerlettergrepige woorden |
| E4 | Eind groep 4 | Kortere verhaaltjes zelfstandig |
| M5 | Midden groep 5 | Langere teksten met wat moeilijkere woorden |
| E5 | Eind groep 5 | Eenvoudige hoofdstukboeken |
| M6 | Midden groep 6 | Langere zinnen en minder bekende woorden |
| E6 | Eind groep 6 | Gangbare jeugdboeken |
| M7 | Midden groep 7 | Complexere teksten |
| E7 | Eind groep 7 | Vrijwel alle jeugdboeken technisch |
| AVI-Plus | Boven E7 | Lastige teksten snel en foutloos |
De omschrijvingen in de rechterkolom zijn bedoeld als indicatie; de precieze criteria liggen vast in de toetsen die scholen gebruiken.
Een kort stukje geschiedenis
AVI staat voor Analyse van Individualiseringsvormen. Het oorspronkelijke systeem werkte met niveaus 1 tot en met 9, waarbij het cijfer niets zei over de groep. Rond 2009 werd het vervangen door de huidige indeling met M- en E-niveaus, die direct aansluit bij de leerlijn van groep 3 tot en met 7. In oudere boeken en op tweedehands boekenmarkten kom je de oude cijfers nog tegen. Grofweg komt het oude AVI 1 overeen met M3 en loopt de reeks daarna gelijk op, maar een exacte omrekening bestaat niet.
Hoe wordt het AVI-niveau bepaald?
Scholen toetsen het technisch lezen meestal twee keer per jaar. Het kind leest daarbij hardop een tekst op een bepaald niveau voor. De leerkracht let op twee dingen: hoe snel het kind leest en hoeveel fouten het maakt. Op basis daarvan bepaalt de school op welk niveau een kind:
- beheerst leest: vlot en vrijwel foutloos, geschikt om zelfstandig te lezen;
- op instructieniveau leest: het lukt met begeleiding, geschikt om te oefenen;
- op frustratieniveau leest: te moeilijk, het kind raakt gedemotiveerd.
Het AVI-niveau zegt dus iets over de techniek, niet over begrip of leesplezier. Begrijpend lezen wordt apart getoetst.
Hoe krijgt een boek een AVI-niveau?
Bij boeken gaat het om tekstkenmerken: de lengte en moeilijkheid van woorden, het aantal medeklinkers bij elkaar, de lengte van zinnen en hoe gangbaar de woorden zijn. Uitgevers laten boeken voor beginnende lezers vaak beoordelen en zetten het niveau op de cover of de rug. In de bibliotheek staan deze boeken meestal bij elkaar in een aparte kast voor beginnende lezers, ingedeeld per niveau.
Zo gebruik je AVI bij het kiezen van een boek
- Kies voor zelf lezen een boek op beheersingsniveau of net daaronder. Een kind dat plezier wil hebben, moet niet bij elke zin vastlopen.
- Kies voor oefenen samen een boek op instructieniveau, en lees om de beurt een stukje.
- Laat AVI los bij voorlezen. Voor voorlezen mag een boek gerust ver boven het eigen niveau liggen.
- Kijk verder dan de sticker. Een boek met het juiste niveau maar een kinderachtig onderwerp werkt niet bij een tienjarige. Hiervoor zijn makkelijk lezen-boeken bedoeld: eenvoudig te lezen, maar met een onderwerp dat past bij de leeftijd.
Kinderen met dyslexie lopen vaak lang achter op hun AVI-niveau. Voor hen kan een combinatie van een eenvoudig boek en een luisterboek helpen om het plezier vast te houden.
Kritiek op AVI
Leesbevorderaars waarschuwen ervoor AVI niet te strikt toe te passen. Als kinderen alleen boeken van "hun" niveau mogen lezen, beperkt dat de keuze en kan het leesplezier afnemen. Ook kan een kind dat een boek echt wil lezen, vaak meer aan dan het niveau doet vermoeden. Gebruik het niveau daarom als hulpmiddel, niet als regel. Advies over de keuze kun je ook krijgen van de leesconsulent van de Bibliotheek op school.
Veelgestelde vragen
Wat is het hoogste AVI-niveau?
Het hoogste niveau is AVI-Plus. Een kind op dat niveau leest lastige teksten snel en zonder fouten; verdere AVI-indeling is dan niet meer nodig.
Wat betekenen M en E bij AVI?
M staat voor midden en E voor eind van het schooljaar. M5 is dus het niveau dat je halverwege groep 5 mag verwachten, E5 het niveau aan het eind van groep 5.
Mijn kind loopt achter op AVI. Moet ik me zorgen maken?
Kinderen ontwikkelen zich in verschillend tempo. Bespreek een achterstand met de leerkracht; die kan beoordelen of extra oefening nodig is of dat er sprake kan zijn van dyslexie.
Kun je de oude AVI-niveaus omrekenen?
Grofweg komt oud AVI 1 overeen met M3 en lopen de niveaus daarna parallel op, maar een exacte omrekening bestaat niet. Bij twijfel kun je het boek het best laten proberen.
Bijgewerkt: