Het diner

Het diner van Herman Koch is een van de succesvolste Nederlandse romans van deze eeuw. Twee broers en hun vrouwen gaan samen uit eten in een chic restaurant in Amsterdam om een pijnlijke kwestie te bespreken: hun zoons hebben iets vreselijks gedaan. Het boek is spannend, ongemakkelijk en vaak zwartgallig grappig.

Waar gaat Het diner over?

De verteller is Paul Lohman, een voormalige geschiedenisleraar. Met zijn vrouw Claire gaat hij eten met zijn oudere broer Serge, een populaire politicus die kans maakt de volgende premier van Nederland te worden, en diens vrouw Babette. Paul heeft een hekel aan Serge, aan zijn gedrag, zijn smaak en zijn imago. Het restaurant met zijn overdreven uitleg bij elk gerecht ergert hem mateloos.

Achter het etentje zit een ernstige reden. De vijftienjarige zoons van beide stellen, Michel en Rick, hebben een misdaad begaan die op bewakingsbeelden is vastgelegd en op televisie is uitgezonden. Ze zijn nog niet herkend. De ouders moeten beslissen wat ze gaan doen. Hoe ver ga je om je kind te beschermen?

Samenvatting

Let op: spoilers. Hieronder lees je wat er in het verhaal gebeurt, inclusief het einde.

Het boek is ingedeeld naar de gangen van het diner: aperitief, voorgerecht, hoofdgerecht, nagerecht en digestief, met een fooi als slot. Tussen de gerechten door denkt Paul terug. Langzaam wordt duidelijk wat er gebeurd is: Michel en Rick hebben een dakloze vrouw die in de cabine van een geldautomaat sliep bekogeld en uiteindelijk in brand gestoken. Ze is overleden.

Paul ontdekt ook filmpjes op de telefoon van Michel, en hij komt erachter dat Beau, de geadopteerde zoon van Serge en Babette, de beelden heeft gezien en de jongens chanteert. Tegelijk krijgt de lezer steeds meer aanwijzingen dat Paul zelf niet betrouwbaar is. Hij blijkt een geschiedenis van agressie te hebben en is ontslagen als leraar. Er wordt gesuggereerd dat hij een psychische aandoening heeft.

Serge wil zich terugtrekken als kandidaat en openbaar maken wat de jongens hebben gedaan. Claire, die rustig en lief leek, blijkt koste wat kost haar zoon te willen beschermen. Zij en Paul grijpen in om Serges plan te verhinderen, en Claire gebruikt daarbij geweld. Michel heeft intussen zijn eigen manier gevonden om het probleem met Beau op te lossen. Het boek eindigt zonder gerechtigheid: de ouders beschermen hun kind, wat de prijs ook is.

Thema's en motieven

• Ouderliefde en moraal. Hoe ver ga je om je kind te beschermen, ook als het iets vreselijks heeft gedaan?
• Geweld onder de oppervlakte. Achter het beschaafde diner gaat brute agressie schuil.
• De onbetrouwbare verteller. Paul vertelt zijn eigen versie; je moet als lezer zelf bepalen wat je gelooft.
• Schijn en status. Het dure restaurant en de politieke carrière van Serge staan voor de buitenkant van de welgestelde middenklasse.
• Erfelijkheid. Het boek suggereert dat Pauls aandoening misschien is doorgegeven aan zijn zoon.

Personages

• Paul Lohman: ik-verteller, cynisch, geestig en steeds onbetrouwbaarder.
• Claire: zijn vrouw, ogenschijnlijk zachtaardig, maar vastberaden.
• Serge Lohman: Pauls broer, politicus met premiersambities.
• Babette: Serges vrouw.
• Michel: de zoon van Paul en Claire.
• Rick: de zoon van Serge en Babette.
• Beau: de geadopteerde zoon van Serge en Babette.

Stijl

Koch schrijft vlot, spreektalig en met veel ironie. De beschrijvingen van het restaurant en de serveerders zijn hilarisch. Doordat Paul vertelt, ga je eerst met hem mee in zijn oordelen, tot je merkt dat er iets niet klopt. De indeling in gangen geeft het boek een strakke structuur en een groeiende spanning.

Ontvangst en verfilming

Het boek werd een internationale bestseller: alleen al in Europa werden er rond 2012 zo'n miljoen exemplaren van verkocht. Het won de NS Publieksprijs 2009. Er kwamen verfilmingen in onder meer Nederland (2013, Menno Meyjes), Italië (2014), de Verenigde Staten (2017, met Richard Gere) en Zuid-Korea (2023).

Waarom lees je het vandaag nog?

Het boek zet je aan het denken over je eigen moraal: wat zou jij doen? Het is spannend, makkelijk te lezen en zeer geschikt om over te discussiëren in de klas.

Tips voor je boekverslag

• Bespreek de onbetrouwbare verteller: op welke momenten ga je aan Paul twijfelen?
• Leg uit wat de indeling in gangen toevoegt.
• Bespreek de keuze van de ouders. Ben jij het met hen eens?
• Vergelijk het boek met de film van Menno Meyjes.
• Vergelijk het met Joe Speedboot of De avond is ongemak, andere recente romans op de literatuurlijst.

Het boek is te leen bij de bibliotheek, ook als e-book en luisterboek. Meer naoorlogse boeken vind je bij de klassiekers.

Veelgestelde vragen

Waar gaat Het diner over?

Twee broers en hun vrouwen bespreken tijdens een diner wat ze moeten doen met een misdaad die hun zoons hebben gepleegd.

Wie is de verteller van Het diner?

Paul Lohman, de jongere broer van politicus Serge. Hij is een onbetrouwbare verteller.

Is Het diner verfilmd?

Ja, meerdere keren, onder meer in Nederland (2013), Italië (2014) en de Verenigde Staten (2017).

Hoe is Het diner opgebouwd?

Het boek is ingedeeld naar de gangen van het diner, van aperitief tot digestief, met een fooi als afsluiting.