Een vlucht regenwulpen

Een vlucht regenwulpen is de doorbraakroman van Maarten 't Hart. Een jonge bioloog, opgegroeid in een streng gereformeerd milieu, worstelt met eenzaamheid, zijn liefde voor een onbereikbare vrouw en het naderende verlies van zijn moeder. Het boek is melancholiek, soms geestig en werd meteen een bestseller.

Waar gaat Een vlucht regenwulpen over?

Maarten is een jonge celbioloog die aan de universiteit werkt. Hij doet onderzoek naar weefselkweek en leidt een rustig, eenzaam leven. Hij is opgegroeid in een streng gelovige omgeving, waar zonde, hel en verdoemenis altijd dichtbij waren. Hij heeft het geloof verlaten, maar de schaduw ervan hangt nog steeds over hem heen.

Het boek wisselt de gebeurtenissen van een paar weken af met herinneringen aan zijn jeugd: aan zijn moeder, die de grote liefde van zijn leven is, en aan Martha, een meisje van school dat hij jarenlang van een afstand heeft aanbeden. Het verhaal gaat over de vraag of Maarten kan leren leven met zichzelf, met zijn verleden en met zijn eenzaamheid.

Samenvatting

Let op: spoilers. Hieronder lees je wat er in het verhaal gebeurt, inclusief het einde.

Het boek bestaat uit 23 hoofdstukken met titels en valt in drie ongemarkeerde delen. In het eerste deel staan Maartens jeugd en zijn moeder centraal. Zij kamde zijn haar, zorgde voor hem en hield onvoorwaardelijk van hem. Na Maartens promotie wordt ze ernstig ziek en sterft ze aan keelkanker. Kort voor haar dood komen ouderlingen van de kerk haar met de hel bedreigen; Maarten jaagt hen het huis uit. Hij voelt zich schuldig, onder meer omdat hij zelf het geloof heeft verlaten. De dag voor haar dood ziet hij een vlucht regenwulpen overvliegen.

In het tweede deel gaat het om Martha. Maarten heeft haar als scholier aanbeden, maar zij wees hem af. Inmiddels is ze getrouwd en heeft ze twee kinderen. Op een schoolreünie spreken ze elkaar even, waarna ze weer uit elkaar gaan. Een afspraak met Martha's jongere zus zegt Maarten af.

In het derde deel reist Maarten naar een congres in Bern. Hij voelt zich aangetrokken tot een collega, maar ook daar komt het niet tot een relatie. Tijdens een bergtocht op de Schynige Platte glijdt hij uit en kan hij zich ternauwernood vastgrijpen. Hij overleeft en beseft dat hij verder kan leven. In een droom ziet hij Martha nog één keer, en hij komt tot rust. Hij aanvaardt dat hij alleen zal zijn.

Thema's en motieven

• Eenzaamheid. Maarten is bang voor intimiteit en sluit zich af van anderen.
• Geloof en schuld. Zijn gereformeerde opvoeding heeft hem gevormd en beschadigd; ook na zijn afscheid van het geloof blijft schuld een rol spelen.
• Moeder en zoon. De band met zijn moeder is de sterkste relatie in zijn leven.
• Onbereikbare liefde. Martha is meer een droombeeld dan een echte vrouw.
• Natuur en vogels. Als bioloog kijkt Maarten scherp naar de natuur; de regenwulpen zijn verbonden met de dood van zijn moeder en met geluk en verdriet tegelijk.

Personages

• Maarten: ik-verteller, bioloog, intelligent, eenzaam en vaak ironisch over zichzelf.
• Zijn moeder: liefdevol en zorgzaam, zijn grote steun.
• Martha: het meisje dat hij van een afstand aanbad.
• De ouderlingen: vertegenwoordigers van het strenge geloof van zijn jeugd.

Stijl

't Hart schrijft helder, beeldend en vaak met droge humor. De ik-verteller wisselt het heden af met herinneringen, waardoor je langzaam begrijpt waarom Maarten is zoals hij is. De natuurbeschrijvingen zijn precies, wat past bij een bioloog als verteller. 't Hart zei het boek al in 1971 te hebben geschreven, vóór zijn debuut.

Ontvangst en verfilming

Het boek werd een enorme bestseller en maakte Maarten 't Hart in één keer bekend bij een groot publiek. In 1981 maakte Ate de Jong er een film van, met Jeroen Krabbé in de hoofdrol. De film wijkt op belangrijke punten af van het boek en voegt een fantasierijk alter ego van de hoofdpersoon toe.

Waarom lees je het vandaag nog?

Eenzaamheid, faalangst in de liefde en het afscheid van een ouder zijn universele ervaringen. Het boek geeft ook een goed beeld van het streng gereformeerde milieu in Nederland, en van wat het betekent om daar afstand van te nemen.

Tips voor je boekverslag

• Leg de titel uit: waar komen de regenwulpen voor en wat betekenen ze?
• Bespreek de drie delen en hoe ze samenhangen.
• Analyseer de rol van het geloof in Maartens leven.
• Bespreek het slot: is het einde hoopvol of berustend?
• Lees ook Het woeden der gehele wereld van dezelfde schrijver, of vergelijk het met De avond is ongemak, dat ook in een streng gelovig milieu speelt.

Het boek is te leen bij de bibliotheek, ook als e-book en luisterboek. Meer naoorlogse boeken vind je bij de klassiekers.

Veelgestelde vragen

Wat betekent de titel Een vlucht regenwulpen?

Regenwulpen zijn vogels. Maarten ziet een vlucht regenwulpen overvliegen de dag voor zijn moeder sterft. Ze staan voor de mengeling van geluk en verdriet in zijn leven.

Wie is Martha?

Martha is een meisje van school dat Maarten jarenlang van een afstand heeft aanbeden. Ze heeft hem afgewezen en is later getrouwd.

Is Een vlucht regenwulpen verfilmd?

Ja, in 1981 door Ate de Jong, met Jeroen Krabbé als Maarten.

Is het boek autobiografisch?

Het boek bevat elementen uit het leven van Maarten 't Hart, die zelf bioloog is en in een gereformeerd milieu in Maassluis opgroeide. Het is wel een roman.